Bu sayfa depodaki METODOLOJI.md dosyasından üretilir; asıl metin odur.

Bu belge platformla birlikte yayımlanır. Her rakam ve her iddia buradaki kurallara dayanır; kural değişirse belge sürümlenir.

1. Kategoriler

Platform üç ayrı kategori kullanır ve bunları asla karıştırmaz.

Resmi veto: Bir daimi üyenin, aksi halde gerekli oyu almış bir karar taslağına ret oyu vermesi. Ana kaynak: Dag Hammarskjöld Kütüphanesi veto listesi (1946–2004 dönemi BM belgesi A/58/47, Ek III'e dayanır).

Gizli veto: Veto tehdidi nedeniyle oylamaya sunulmayan ya da sulandırılan taslaklar. Ancak birincil kaynakta (toplantı kaydı, resmi açıklama) veya tanınmış bağımsız kaynakta (ör. Security Council Report) belgelenmişse kayda girer.

Eylemsizlik: Konsey'in bir kriz karşısında karar almaması veya mevcut görevi daraltması. Örnek: 1994 Ruanda. Bu vakalar veto olarak sunulmaz.

2. Sayım kuralları

"Veto sayısı" iki biçimde hesaplanır ve her yerde ikisi birlikte verilir. Taslak bazında sayım, veto ile düşen karar taslaklarının sayısıdır. Oy bazında sayım, kullanılan ret oylarının sayısıdır; bir taslağı iki üye veto ettiyse 2 sayılır. Konsey büyüklüğü: 1963 Şart değişikliğinin yürürlüğe girdiği 31 Ağustos 1965'e kadar on bir üye ve yedi olumlu oy kuralı; sonrasında on beş üye ve dokuz oy. 31 Ağustos 1965 ile 1965 sonu arasında veto kullanılmadığı için veri seti 1966 öncesi kayıtları on bir üyeli Konsey'e sayar ("on dörde karşı bir" galerisinde "ona karşı bir", simülasyon sayfasında eşik 7). Kaynakta yıldızla işaretli, paragraf veya değişiklik önergesine yönelik vetolar ayrıca işaretlenir.

SSCB vetoları Rusya Federasyonu'nun halefi olduğu koltuğa aittir ancak ayrı kodlanır. 25 Ekim 1971 öncesi "Çin" vetoları Çin Cumhuriyeti'ne (Tayvan) aittir ve Çin Halk Cumhuriyeti'ne yazılmaz.

2.1. Erken dönem kayıtları (1946–1953)

Bu dönemdeki vetoların bir kısmında karar taslağı ayrı bir S/ belgesi olarak yayımlanmamıştır; öneri doğrudan toplantıda sunulmuş ve toplantı kaydında yer almıştır. Bu kayıtlar eksik veri sayılmaz, taslak_kaynagi: toplanti_kaydi olarak işaretlenir.

Kaynakta yıldız işareti iki farklı anlamda kullanılır. Çoğunlukla paragraf veya değişiklik önergesine yönelik kısmi vetoyu gösterir. Kapalı oturumlarda (ör. Genel Sekreter seçimi) ise veto eden üyenin resmi bildiride yer almadığını, kaynak tarafından atfedildiğini gösterir. Bu ikisi ayrı alanlarda tutulur.

Kısmi veto, taslağın bütünü yerine bir değişiklik önergesine ya da taslağın bir bölümüne (paragraf, cümle, kelime) yapılan ayrı oylamada kullanılan ret oyudur. Kaynaktaki yıldız, "oral amendment" kaydı ve duzeltmeler.csv "kismi" sütunu bu işareti koyar. Kısmi vetoların 14'ü 13 Aralık 1955 üyelik paketinden gelir: Konsey, Brezilya ve Yeni Zelanda'nın S/3502 taslağının ikinci giriş paragrafındaki ülke adlarını tek tek oyladı; 13 kelime SSCB'nin, "Mongolian People's Republic" Çin Cumhuriyeti'nin ret oyuyla düştü (S/PV.704, par. 54 ve 57–72). Tanım, bir taslağın ayrı ayrı oylanan kelime ve paragraflarını da kapsar; bu, A/58/47 Annex III'ün II. kısmının ("Paragraphs of draft resolutions or amendments thereto not adopted owing to the negative vote of a permanent member") kapsamıyla uyumludur: o kısım da bu oylamaları "Preambular para. 2 (the word ...)" olarak verir. 13 Aralık 1955'teki 16 kaydın hepsi (14 kelime oylaması ve Çin'in S/3506 değişiklik önergesinin iki parçası) kısmi vetodur; kelime oylamalarının taslak bağlantısı S/3502, önerge oylamalarınınki S/3502 ve S/3506'dır.

"Ön soru" vetoları, bir konunun usul meselesi sayılıp sayılmayacağına dair oylamada kullanılan vetolardır (çifte veto). Usul kararlarında veto bulunmadığından, daimi üyenin önce bu ön soruyu veto etmesi esas meseleyi de vetoya açar. Bu kayıtlar ayrıca işaretlenir.

Aynı gün, aynı gündem maddesinde ve aynı içerikle birden fazla görünen satırlar kaynak tarafından ayrı vetolar olarak listelenmiştir. Silinmez, toplantı kaydından doğrulanarak ayrıştırılır.

2.2. Kaynak mutabakatı

Ana veri kaynağı DHL veto listesidir; belge numaraları ve bağlantılar oradan gelir. Sayımın doğruluğu, Konsey prosedürü üzerine standart başvuru eseri olan Sievers ve Daws'ın The Procedure of the UN Security Council çalışmasının veto tablosuyla (scprocedure.org, Tablo 4) satır satır karşılaştırılarak sağlanır.

İki kaynak arasındaki her fark kaynaklar/duzeltmeler.csv dosyasında gerekçesiyle kayıtlıdır ve kodun içine hiçbir düzeltme gömülü değildir. Eklenen ya da değiştirilen her kayıt duzeltme alanında hangi referans satırına dayandığını taşır.

Mutabakat sonucunda DHL listesinde eksik olan 18 öneri tespit edilmiştir: 13 Aralık 1955'teki 16 veto (SSCB'nin 15 üyelik ve değişiklik vetosu ile Çin Cumhuriyeti'nin Moğolistan vetosu), 10 Eylül 1972'deki Çin-SSCB ortak değişiklik vetosu ve 24 Şubat 2025'te tek satırda birleştirilmiş iki ayrı Rus vetosu. Ayrıca 26 Haziran 1946'da Fransa'nın SSCB ile birlikte kullandığı bir ret oyu DHL'de yer almamaktadır.

13 Aralık 1955 ve 10 Eylül 1972 vetoları toplantı kayıtlarından (S/PV.704 ve S/PV.1662, kaynaklar/.belgeler/) doğrulanmıştır. Oy dağılımları ve veto eden üyeler referans tabloyla aynıdır. Referans tablonun aynı gün içindeki sırası toplantıdakinden farklıdır: Moğolistan vetosu toplantıdaki 16 vetonun 3.'südür (tabloda #76, günün son satırı); 1972'deki değişiklik vetosu aynı toplantıdaki ABD vetosundan önce oylanmıştır (tabloda #118 ABD, #119 değişiklik). Tablo gün içi sırayı hangi kurala göre verdiğini belirtmediği için bu bir hata sayılmaz. Kayıt kimlikleri 2.3'teki Kural 2 gereği değiştirilmez; toplantıdaki sıra notlarda yazılıdır.

DHL listesi 1946–2004 verisini A/58/47 Annex III'ten aldığını yazar. Bu 17 veto o ekin Part II bölümünde (paragraf ve değişiklik önergesi vetoları) vardır ve liste aynı bölümdeki başka satırları içerir; dolayısıyla yokluk bir kapsam farkı değil, eksikliktir ve hata bildirimine alınmıştır (kaynaklar/KAYNAKLAR.md, "DHL listesinin kapsamı").

İki kaynağın tarihleri yedi vetoda farklıdır. Bu farklar silinmez. Oylama günü toplantı kaydından belirlenir ve doğru tarihi hangi kaynak veriyorsa kayıtta o kullanılır; öbür kaynağın tarihi notlarda kalır. Referans kaynağın kendi iç tutarsızlıkları (kaynaklar/KAYNAKLAR.md) da aynı şekilde belgelenir.

Genel oy dağılımı (lehte-aleyhte-çekimser) referans tablodan alınır. Aynı gün aynı gündemde birden fazla veto olduğunda eşleştirme ülke adı, gündem ya da kaynaktaki dipnotla yapılır ve gerekçesi kayda yazılır. Bu yollarla eşleştirilemeyenler toplantı kaydından elle eşleştirilene kadar boş bırakılır; tahmin edilmez.

Referans tablonun kapsamı 18 Eylül 2025'teki vetoda biter. Bu tarihten sonraki vetolar BM birincil kaynaklarından eklenir ve doğrulanır: karar taslağı (S/…), toplantı kaydı (S/PV.…) ve BM basın bülteni. Veto eden üyeler, oy dağılımı ve gündem maddesi toplantı kaydındaki oylama bölümünden alınır. DHL listesinde yer alıp oy dağılımı bulunmayan vetolara (7 Nisan 2026, S/2026/273) oy bu yolla eklenir. Kanonik DHL dosyasında bulunmayan vetolar (17 Eylül 2026, S/2026/740) da aynı kaynaklarla kayda girer. Bu satırlar duzeltmeler.csv dosyasında kaynak_url, oy ve taslak sütunlarıyla, gerekçede toplantı kaydının sayfa numarasıyla birlikte tutulur. Mutabakatta referans toplamlarına "kapsam sonrası" olarak eklenirler. Doğrulanamayan bir ayrıntı (ör. açılamayan bir basın bülteni) gerekçeye açıkça yazılır.

Toplantı kayıtlarından doğrulama. İki kaynağın ayrıştığı ya da tek başına yetmediği kayıtlar ilgili toplantı kaydının (S/PV) kendisinden doğrulanır. Kayıtlar undocs.org üzerinden BM belge sisteminin PDF'leri olarak açılır. Eski yıllarda Resmî Kayıtlar sürümü (S/PV.NNNN(OR)) kullanılır; metin katmanı olmayan taranmış sayfalar görüntüden okunur. Oy dağılımı, kayıttaki lehte, aleyhte ve çekimser ülke listelerinden sayılır. Oylama günü, toplantının açılış ve kapanış saatlerinden, verilen aralardan ve konuşmalardaki zaman ifadelerinden ("dün sabah", "yarın, 7 Eylül") çıkarılır. Toplantı gece yarısını geçmişse oylamanın hangi gün yapıldığı bu işaretlerle ayrılır ve not edilir. Kayıt kimliği (V-<DHL tarihi>-n) tarih düzeltilse de değişmez. DHL'de birbirinin aynısı olan satırlar, toplantıdaki oylama sırasına göre bağlanır. Her sonuç duzeltmeler.csv dosyasında toplantı kaydı ve PDF sayfa numarasıyla (oy_esle, tarih_dogrula) tutulur. Referans tabloyla çelişen değerlerde toplantı kaydı esas alınır ve çelişki kayda yazılır. Kayda ulaşılamazsa ya da kayıt kesin sonuç vermiyorsa tahmin yapılmaz: kayıt nedeniyle birlikte "doğrulanamadı" olarak bırakılır ve arayüzde "Doğrulanıyor" etiketi kalır. CAPTCHA ya da bot doğrulaması gibi erişim engelleri aşılmaz.

Atıf kuralı. Toplantı kaydında paragraf numarası varsa birincil atıf paragraf numarasıdır; PDF sayfası yanında parantez içinde kalır ("S/PV.704, par. 54 (PDF s. 13)"). Paragraf numarası olmayan kayıtlarda PDF sayfası kullanılır; basılı sayfa PDF sayfasından farklıysa fark yazılır. Belge sisteminde bulunmayan ya da otomatik erişimi engellenen belgeler yerelde tutulur (kaynaklar/.belgeler/, kaynaklar/KAYNAKLAR.md "Yerel belgeler"); depoya girmez.

Yapay zekâ çıktısı hiçbir zaman kaynak değildir. Bir dil modelinin ürettiği özet, çeviri, transkript ya da liste, kaynağın kendisi yerine kullanılmaz ve depoya kaynak olarak konmaz. Her bilgi belgenin kendisinden (toplantı kaydı, karar taslağı, resmî liste) alınır ve o belgeye atıfla yazılır.

Belge bağlantıları arayüzde ve açık veride belge kodlarından kurulur (https://undocs.org/<kod>); DHL sayfasındaki bağlantılar kullanılmaz, çünkü beşi bozuktur (kaynaklar/hata_bildirimi.md, DHL iletisi). Ham bağlantılar data/processed/ altında kaynaktaki hâliyle durur. Belge kodlarının ve bağlantıların biçimi tests/test_belge_kodlari.py ile denetlenir; bağlantılara istek atılmaz.

2.3. Tarih ve kimlik kuralları

Kural 1: Vetonun tarihi, oylamanın fiilen yapıldığı takvim günüdür. Gece yarısını geçen toplantılarda bu gün, toplantı kaydının başlığındaki tarihten (toplantının başladığı günden) farklı olabilir. Örnekler: 3/4 Aralık 1960, 20/21 Şubat 1961, 22/23 Ağustos 1968. İki tarih de kayıtta tutulur. Oylama günü tarih alanındadır. Kaynağın verdiği tarih tarih_ham alanında, referans tablonunki referans_tarih alanında durur. Toplantı kaydının başlık tarihi ve oylama gününün nasıl belirlendiği notlarda ve toplanti_dogrulamasi alanında, sayfa numarasıyla yazılıdır.

Kural 2: Kayıt kimlikleri sabit anahtarlardır ve tarih bilgisi taşımaz. Kimlik (V-YYYY-AA-GG-n) kayıt ilk oluşturulduğunda DHL tarihinden ve günün sırasından üretilir. İçindeki tarih parçası yalnızca bu ilk anı gösterir; tarih olarak okunmaz, tarih yalnızca tarih alanından alınır. Bir kaydın tarihi sonradan düzeltilirse kimliği değişmez. Örneğin V-1950-09-05-1'in tarihi 1950-09-06'dır. Düzeltme dosyaları, konu düzeltmeleri ve dış bağlantılar kimliğe dayandığı için kimliği değiştirmek bu bağları koparırdı.

2.4. Konu sınıflandırması ve Türkçe başlıklar

Her veto 15 konudan tam olarak birine ana konu olarak atanır: Filistin ve Arap-İsrail meselesi; Lübnan; Suriye; Diğer Ortadoğu ve Kuzey Afrika; Kıbrıs; Ukrayna; Diğer Avrupa; Güney Afrika, Namibya ve Rodezya; Diğer Afrika; Latin Amerika ve Karayipler; Asya; Silahsızlanma ve askerî gerilimler; Üyelik başvuruları; Genel Sekreter seçimi; Tematik konular.

Atama iki katmanlıdır. kaynaklar/gundem_sozlugu.csv, veri setindeki 136 benzersiz gündem başlığının her biri için sadık bir Türkçe çeviri, konu ve bölge verir. Çeviriye yorum katılmaz; tarih, gönderen ve belge numarası olduğu gibi aktarılır. Başlık tek başına yetmediğinde konu kayıt bazında kaynaklar/konu_duzeltmeleri.csv dosyasından gelir. Örneğin genel "The situation in the Middle East" başlığı altındaki vetolar Lübnan, Suriye ya da Filistin olabilir. Bu dosyadaki her satırın gerekçesi, scprocedure Tablo 4'te o vetoya verilen konudur. Tablonun kapsamı dışındaki vetolarda gerekçe, taslağın konusu ve toplantı kaydıdır.

Bir veto birden fazla konuya değiyorsa ana konu dışındakiler ikincil_konular alanına yazılır. Örnekler: 2024 Filistin üyelik vetosu ve 1956 Süveyş vetoları için Filistin, 1958 Lübnan-Ürdün şikâyeti için Diğer Ortadoğu. İkincil konu kaydı filtrelemede o konuya da bağlar, ama hiçbir sayıma girmez. Konu toplamları yalnızca ana konuyu sayar ve her zaman 266 öneriye tamamlanır. Arayüzde ikincil bağlar ayrı bir notla gösterilir.

Sözlükte bulunmayan yeni bir başlık geldiğinde veri hattı uyarı verir ve kaydın konusunu "Sınıflandırılmadı" yapar; tahminle konu atanmaz. Sözlük satırı eklenene kadar kayıt bu etiketle görünür.

2.5. Genel Kurul tartışmaları (A/RES/76/262)

26 Nisan 2022'de kabul edilen A/RES/76/262 uyarınca Genel Kurul Başkanı, her vetodan sonraki 10 iş günü içinde bir tartışma toplar. Genel Kurul aynı konuda olağanüstü özel oturumda toplanıyorsa ayrı bir tartışma yapılmaz. Güvenlik Konseyi ise her veto için bir özel rapor sunar. Bu tarihten önceki vetolar bu bölümün kapsamı dışındadır; arayüzde Genel Kurul bölümü gösterilmez.

Tartışmalar kaynaklar/genel_kurul_tartismalari.csv dosyasında, vetolardan ayrı tutulur. Bir tartışma birden çok vetoyu, bir veto da birden çok tartışmayı kapsayabilir. Konsey'in özel raporları kaynaklar/ozel_raporlar.csv dosyasındadır. İki tür tartışma vardır: veto_girisimi ("Use of the veto" gündem maddesi altındaki tartışma) ve olaganustu_ozel_oturum (ES-10, ES-11). Olağanüstü özel oturumlarda konuşmacı sayısı tutulmaz; yalnızca toplantı kayıtları ve kabul edilen kararlar yazılır.

Kayıt durumu. Her toplantı kaydı için üç değerden biri kullanılır. resmi: BM belge sisteminde yayımlanmış tutanak (A/…/PV.…). gayriresmi_transkript: tutanak yayımlanmamış ama BM'nin otomatik konuşma tanıma transkripti (transcripts.un.org) var. yayimlanmadi: ikisi de yok. Gayriresmî transkriptten alınan her bilgi gayriresmi_alanlar sütununda ayrıca işaretlenir. Bekleyen kayıtlar scripts/05_bekleyen_kayitlar.py ile denetlenir; yayımlanan kayıt elle işlenir ve gerekiyorsa sayım tutanaktan yeniden yapılır.

Doğrulama. Her tartışmanın tarihi ve gündemi bir resmî kaynaktan doğrulanır: tutanak ya da BM Günlüğü (journal.un.org). Günlük, toplantının ilgili vetoyla bağlantılı gündemi görüştüğünü gösteriyorsa (gündem maddesi, özel rapor ya da oturumu yeniden toplayan mektup) kayıt dogrulandi olur ve dayanak dogrulama_kaynagi sütununa yazılır.

Konuşmacı sayım kuralları (yalnızca veto girişimi tartışmaları):

• Yalnızca veto gündem maddesinin konuşmaları sayılır. Aynı toplantıda görüşülen başka maddeler ve tartışmanın devam toplantıları, tutanaktaki gündem maddesi başlıklarına göre ayrılır.
• Her delegasyon bir kez sayılır. Başkan ve Sekretarya sayılmaz.
• Grup adına konuşan delegasyon tek konuşmacı sayılır. Grup adına konuştuğu grup_adina_konusanlar sütununda, grubun adıyla işaretlenir. Grup işareti iki kaynaktan gelir: BM Günlüğü'nün "on behalf of" notu ve konuşmacının tutanaktaki kendi beyanı ("… adına konuşuyorum"). Başka bir delegasyonun grup konuşmasına katılmak ya da onu desteklemek, kendi ülkesi adına konuşmak ve "bütün üye devletler adına" gibi genel ifadeler grup sayılmaz.
• Gözlemciler (Avrupa Birliği, Filistin Devleti, Malta Egemen Tarikatı vb.) üye devletlerden ayrı sütunda sayılır.
• Cevap hakkı kullanımları açıklamalardan ayrı tutulur.
• veto_eden_konustu, veto eden her ülke için ayrı tutulur; çifte vetolarda iki ülke de yazılır. Değerler: aciklama, yalnizca_cevap_hakki, hayir.
• Kaynak: tutanağı yayımlanmış tartışmalarda sayım tutanaktan yapılır, BM Günlüğü özetiyle karşılaştırılır. Tutanağı yayımlanmamış tartışmalarda sayım BM Günlüğü özetinden yapılır; konusmaci_kaynagi bunu gösterir. Başkanlık ofisinin yayımladığı tartışma özetleri çapraz kontrol için kullanılır. Tutmayan her sayı capraz_kontrol sütununa yazılır.
• Kontrol ölçütü: 6 Mart 2025 tartışmasında (A/79/PV.60) açıklama yapan 35 delegasyon (34 üye devlet ve Avrupa Birliği). Bu sayı Başkanlık özetiyle aynıdır.

2.6. İngilizce sürüm ve çeviriler

Notlar, düzeltme açıklamaları ve konu gerekçeleri Türkçe yazılır; asıl metin Türkçedir. Her birinin İngilizce karşılığı yanında tutulur: kaynaklar/duzeltmeler.csv dosyasında aciklama_en, kaynaklar/konu_duzeltmeleri.csv dosyasında gerekce_en, ayrıştırıcının ürettiği sabit notlar için kaynaklar/notlar_en.csv. Konu adlarının karşılıkları kaynaklar/konular_en.csv dosyasındadır. Çeviriler sadıktır: belge kodları, sayfa ve paragraf numaraları, tarihlerdeki sayılar ve özel adlar değiştirilmez. Özgün İngilizce metni doğrulanmamış bir ifade Türkçede tırnak içinde verildiyse, İngilizcede uydurma bir alıntı yaratmamak için tırnaksız aktarılır. Bir notun İngilizcesi eksikse 04_web_verisi.py uyarı verir ve arayüzün İngilizce sürümü o notun Türkçe asıl metnini gösterir. İngilizce sürümde gündem başlıkları BM'deki özgün hâliyle verilir. Bu belgenin İngilizcesi METODOLOJI_EN.md dosyasındadır; web/metodoloji.html sayfası 04_web_verisi.py her çalıştığında ikisinden üretilir.

2.7. Alıntı bankası ve Söz ve Kayıt sayfası

kaynaklar/alintilar.csv, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 2019 ve 2022-2026 BM Genel Kurulu hitaplarından ve "Daha Adil Bir Dünya Mümkün" kitabından alıntıları tutar. Kaynaklar depoda değildir; künyeleri ve SHA-256 değerleri kaynaklar/KAYNAKLAR.md dosyasındadır. Alıntılar PDF metin katmanından kesilir ve her biri, boşluklar normalize edilerek, belirtilen sayfada kelimesi kelimesine aranır. Hitaplarda basılı sayfa ve PDF sayfası birlikte tutulur. Kitabın Türkçe PDF'i basılı sayfa numarası taşımadığı için kitap alıntılarının Türkçesinde sayfa numarası yazılmaz, atıf bölüm başlığıyla yapılır. Doğrulanamayan alıntıda 04_web_verisi.py durur. Bir alıntı atlama işaretiyle (…) kısaltıldığında, işaretin ayırdığı her parça kaynakta ayrı ayrı ve kelimesi kelimesine aranır; parçalar kaynaktaki sırasıyla ve aynı pasajdan gelmelidir. Alıntı bankasında tam metin kalır; kısaltılmış biçim yalnızca hikâyede kullanılır (giriş alıntısı ve 7. adım). Hikâyenin giriş alıntısı 2019 hitabındandır: Türkçede Türkçe kitapçıktaki “Dünya 5’ten Büyüktür.”, İngilizcede İngilizce kitapçıktaki "The world is bigger than five!" cümlesi.

İngilizce sayfalarda alıntının resmî İngilizce metni kullanılır; atlas alıntı çevirmez. Resmî İngilizce metin Türkçe metinle aynı kurala bağlıdır: kendi kaynağında, belirtilen sayfada kelimesi kelimesine aranır, doğrulanamazsa 04_web_verisi.py durur ve testler (tests/test_alintilar.py) kaynağı yerelde olan her İngilizce metni kaynağına karşı denetler. Kaynaklar şunlardır:

• 2022–2026 hitapları: derlemenin İngilizce bölümü.
• 2019 hitabı: İletişim Başkanlığı'nın İngilizce kitapçığı. Kitapçık konuşmanın hazırlanmış metnidir. Kürsüde eklenen ve kitapçıkta bulunmayan pasajın (2019-2) İngilizcesi BM'nin İngilizce toplantı kaydından (A/74/PV.3) alınır. Konuşma Türkçe yapıldı; kayıttaki İngilizce, delegasyonun verdiği tercümedir.
• Kitap: İngilizce baskı A Fairer World is Possible (Turkuvaz Kitap, 2021), basılı sayfa numarası ve İngilizce bölüm başlığıyla. İngilizce baskının PDF'i bir taramadır ve metin katmanı OCR'dır. Bu yüzden alıntıların geçtiği sayfalar sayfa görüntüsüyle karşılaştırıldı. OCR'ın görüntüden farklı okuduğu tek yer (s. 32'de kısa tire) görüntüdeki gibi düzeltilerek aranır (kaynaklar/KAYNAKLAR.md).

Resmî İngilizcesi bulunamayan alıntıda İngilizce sayfada Türkçe özgün metin kalır ve altına "Unofficial translation by Veto Atlas" etiketli bir çeviri eklenir. Bu çeviri bir kaynağa karşı doğrulanmaz. Bugün bütün alıntıların resmî İngilizcesi var.

Söz ve Kayıt sayfası (web/vizyon.html) her alıntının yanına veri setinden hesaplanan bir karşılık koyar. Sayılar sayfa açılırken hesaplanır; alıntı ile sayı arasında neden-sonuç ilişkisi kurulmaz. "Ekim 2023 sonrası Gazze ile ilgili vetolar", oylama günü 7 Ekim 2023 ya da sonrası olan ve taslak metninde "Gaza" sözcüğü geçen vetolardır (kaynaklar/gazze_taslaklari.md). Bu listedeki 22 Aralık 2023 vetosu taslağın kendisine değil, ona verilen sözlü değişiklik önergesine yöneliktir; veto_hedefi sütunu bunu gösterir ve 04 bu işareti kayıttaki "oral amendment" notuyla karşılaştırır. "Kitaptaki model" bölümünde alıntılar kısa tutulur; her unsurun geri kalanı özetlenir.

Bölge dağılımı, gündem sözlüğündeki bölge alanını kullanır: Ortadoğu ve Kuzey Afrika, Avrupa, Afrika, Asya ve Pasifik, Latin Amerika ve Karayipler ve Küresel. "Küresel", belirli bir bölgeye bağlanmayan gündemlerdir (genel üyelik başvuruları, silahsızlanma, Genel Sekreter'in atanması, tematik konular). Bölge gündem başlığına göre atanır; konu sınıflandırmasından bağımsızdır. Veto girişimi tartışmalarındaki delegasyon sayıları 2.5'teki sayım kurallarıyla yapılmış sayılardır (üye devletler ve gözlemciler birlikte; cevap hakkı hariç).

2.8. Reform modelleri

Reform modelleri sayfası (web/reform.html), Güvenlik Konseyi reformu için dört modeli aynı dört ölçütle yan yana verir: toplam üye sayısı, yeni daimî üye, vetonun kimde olduğu ve Genel Kurul ile ilişki. Modeller Ezulwini Uzlaşısı (Ext/EX.CL/2 (VII); A/59/L.67), G4 (A/59/L.64), Uzlaşı için Birlik (A/59/L.68) ve "Daha Adil Bir Dünya Mümkün" kitabıdır; belgelerin tarih sırasıyla verilir. Karşılaştırma birincil belgelerden aktarılır (kaynaklar/reform_modelleri.csv): her hücre belgenin kendi hükmünü özetler ve altında dayanak paragrafı yazılır. Kitaptan tırnak içinde verilen her ifade, alıntı bankasındaki doğrulanmış bir alıntıda birebir geçer (test). Kitabın Türkçe PDF'inde sayfa numarası olmadığı için Türkçe alıntılar bölüm başlığıyla, İngilizce baskıdan alınanlar sayfa numarasıyla künyelenir; tablodaki dayanak bölüm başlığıdır. Sayfa modeller hakkında değerlendirme cümlesi kurmaz.

2.9. Temsil endeksi

web/temsil.html, BM bölgesel grupları için beş payı yan yana gösterir; hesap scripts/09_temsil.py, girdiler kaynaklar/temsil/*.csv, çıktı data/processed/temsil.json. Veto veri setine hiçbir şey eklenmez; bileşik puan ya da sıralama yoktur.

• Birim: BM bölgesel grupları (DGACM listesi, 10 Ekim 2026). Türkiye iki grupta listelenir ve seçimlerde yalnızca WEOG sayılır; ABD hiçbir grubun üyesi değildir ve seçimlerde WEOG sayılır. Her ikisi WEOG'da sayılır ve notlanır. Coğrafi bölgeler (M49) kullanılmaz; koltuk dağılımı seçim birimine dayanır.
• Nüfus: WPP 2024, 1 Ocak tahmini, bin kişi; yıllar 2023 (son tahmin yılı) ve 1963 (A/RES/1991 (XVIII) yılı). 1945 için WPP serisi yoktur; hesaplanmaz. 2023 payı 193 üyenin toplamı içindedir (BM üyesi olmayan ülke ve alanlar, ör. Filistin, Tayvan, Kosova, Batı Sahra ve Porto Riko, paydaya girmez). 1963 payı, 1963 sonundaki 113 üyenin o tarihteki ülkeleriyle hesaplanır: dağılan devletler ardıl ülkelerin serileri toplanarak (SSCB 13 cumhuriyet, Ukrayna ve Beyaz Rusya ayrı üye; Yugoslavya 7 seri; Çekoslovakya 2), 1963'te büyük olan devletler o tarihteki sınırlarıyla (Pakistan + Bangladeş, Malezya + Singapur, Etiyopya + Eritre, Sudan + Güney Sudan); Çin koltuğu Çin Cumhuriyeti'ndeyken nüfus "China" + "China, Taiwan Province of China" toplamıdır. Her ardıl kuralı JSON'da notlanır; hiçbir seri iki kez sayılmaz (test).
• Üye payı: grup üye sayısı / 193. Bütçe payı: 2025–2027 olağan bütçe ölçeği yüzdelerinin toplamı / 100 (A/RES/79/249; Katkılar Komitesi Excel'i). Personel payı: barış gücü üniformalı personel (asker, polis, uzman, karargâh subayı), 28 Şubat 2026 ülke sıralaması / genel toplam.
• Koltuk: daimî koltuk payı = daimî / 5; toplam koltuk payı = (daimî + seçilmiş) / 15, mevcut dönem (BM Konsey üyeleri sayfası, 2026). Seçilmiş koltuk dağılımı A/RES/1991 (XVIII) A par. 3 (Afrika ve Asya 5, Doğu Avrupa 1, Latin Amerika 2, Batı Avrupa ve diğerleri 2); Afrika 3 / Asya-Pasifik 2 ayrımı mevcut uygulamadır. Her gösterge için koltuk/gösterge oranı = toplam koltuk payı / gösterge payı; oran 1 ise grubun koltuk payı gösterge payına eşittir, 1'den büyükse koltuk payı daha yüksek, küçükse daha düşüktür.
• Kümeler: beş daimî üye ve İİT üyeleri (57 üyeden Filistin BM üyesi değildir; 56 üye). İİT 1969'da kurulduğundan 1963 değeri bugünkü üyelerden o tarihte BM üyesi olanların 1963 sınırlarıyla toplamıdır.
• Kaynaklar: nüfus: United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division (2024), World Population Prospects 2024, Online Edition, WPP2024_GEN_F01_DEMOGRAPHIC_INDICATORS_COMPACT.xlsx, lisans CC BY 3.0 IGO; üye devletler ve kabul tarihleri: un.org/en/about-us/member-states; bölgesel gruplar: DGACM, Regional groups of Member States, un.org/dgacm/en/content/regional-groups; bütçe ölçeği: Committee on Contributions, Scale of Assessments for RB 1946-2027.xlsx (A/RES/79/249, 24 Aralık 2024); barış gücü: UN Peacekeeping, Uniformed Personnel Contributing Countries by Ranking, As of: 28/02/2026 (02_country_ranking_95_february_2026.pdf); İİT üyeleri: oic-oci.org/en/members (57 üye); Konsey üyeleri: UN Security Council, Current Members, main.un.org/securitycouncil/en/content/current-members; seçilmiş koltuk dağılımı: A/RES/1991 (XVIII), 17 Aralık 1963. Hepsine erişim 10 Ekim 2026; künyeler ve SHA-256 değerleri kaynaklar/KAYNAKLAR.md dosyasındadır.
• Dil: sayfa payları verir; karşılaştırma ya da değerlendirme cümlesi kurmaz.

2.10. "Ya veto olmasaydı?" sayfası

web/simulasyon.html bir veto kaydının kayıtlı oylarını iki sistemde sayar; hiçbir oy değiştirilmez, eklenmez ya da tahmin edilmez. Yalnızca veri setindeki kayıtlar seçilebilir; varsayımsal bir öneri girilemez ve sayfa hiçbir modeli tercih etmez. Kitaptaki 20 üyeli Konsey seçildiğinde hesap yine yalnızca kayıtlı oylara dayanır ve seçili eşiğin oranı korunur: 15 üyede 9 olan mevcut çoğunluk kuralı 20 üyede 12, üçte iki 14, salt çoğunluk 11 oydur. Kayıtlı evet oyları bu eşiği tek başına karşılıyorsa sonuç "kabul edilirdi"dir; karşılamıyorsa sonuç "yeni üyelerin oyuna bağlı" olarak verilir ve kayıtta olmayan 5 (1966 öncesinde 9) üyeden en az kaçının evet demesi gerektiği yazılır. Bu üyelerin oyu tahmin edilmez; hepsi evet dese de eşiğe ulaşılamayan kayıt "düşerdi" sayılır. Toplu görünümdeki sayılar sayfa açılırken veri setinden hesaplanır. Diğer modellerle karşılaştırma kutusu 2.8'deki belgelerin hükümlerini kullanır; her birinin dayanak paragrafı kutuda yazılıdır.

3. Nedensellik dili

Platform, bir vetonun belirli sonuçlara "yol açtığını" iddia etmez. Vaka analizleri "taslağın engellenmesini izleyen dönemde yaşananlar" çerçevesinde sunulur ve karşı-olgusal bir kesinlik içermez. İnsani veriler (kayıp, göç, yardım erişimi) yalnızca BM ajansları ve tanınmış bağımsız kurumların yayımlanmış rakamlarından alınır; aralık verilen yerde aralık gösterilir.

4. Kapsam ve seçim

Veri seti, kaynaktaki bütün vetoları istisnasız içerir; veto eden ülkeye veya konuya göre seçim yapılmaz. Derinlemesine vaka analizine alınacak vetolar şu ölçütlerle seçilir ve seçilen her vaka için ölçüt belirtilir: insani boyutun ölçeği, taslağın aldığı destek oyu ve aynı dosyada tekrarlanan vetolar.

5. Veto eden tarafın gerekçesi

Her vaka analizinde, veto eden üyenin toplantı kaydındaki kendi açıklaması özetlenir. 2022 sonrası vetolarda Genel Kurul'daki zorunlu tartışmanın kaydı bağlanır.

6. Tekrarlanabilirlik

Her veri sürümü, indirilen kaynağın tarihli ham kopyasını ve SHA-256 özetini içerir. Ayrıştırma kodu açıktır; herkes aynı kaynaktan aynı sonucu üretebilir. Hata bildirimleri kabul edilir ve düzeltmeler değişiklik günlüğüne işlenir.