Hakkında
Veto Atlası, BM Güvenlik Konseyi'nde 1946'dan bu yana kullanılan vetoları kaynaklarıyla birlikte, doğrulanabilir ve indirilebilir bir veri setinde toplar. Atlas, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “Dünya 5’ten büyüktür” çağrısından hareketle hazırlanmıştır.
Bu sayfa, verinin nasıl derlendiğini sade bir dille anlatır. Ayrıntılı kurallar Metodoloji sayfasındadır.
Kaynaklar
- Ana liste: BM Dag Hammarskjöld Kütüphanesi'nin (DHL) Güvenlik Konseyi veto listesi. İndirilen sayfanın değiştirilmemiş kopyası SHA-256 özetiyle tanımlanır: .
- Referans tablo: Sievers ve Daws, The Procedure of the UN Security Council, Tablo 4 (18 Eylül 2025 sürümü). Liste bu tabloyla satır satır karşılaştırılır.
- Birincil belgeler: Güvenlik Konseyi toplantı kayıtları (S/PV), karar taslakları, Genel Kurul toplantı kayıtları ve kararları, Konsey'in özel raporları, BM Günlüğü (Journal of the United Nations). Referans tablonun kapsadığı son tarihten (18 Eylül 2025) sonraki vetolar bu belgelerden eklenir.
Nasıl sayıyoruz
- İki sayı birlikte verilir: veto ile düşen öneri sayısı ve kullanılan ret oyu sayısı. Bir öneriyi iki daimi üye veto ettiyse bu bir öneri, iki ret oyudur.
- Kapalı oturumda kullanılan ve resmî kayıtta kimin kullandığı yazmayan vetolar (Genel Sekreter seçimi) öneri sayısına girer, ret oyu toplamına girmez.
- Sovyetler Birliği'nin vetoları, Rusya Federasyonu'nunkilerden ayrı gösterilir. 25 Ekim 1971 öncesindeki "Çin" vetosu Çin Cumhuriyeti'ne aittir.
- Paragraf ve değişiklik önergesi vetoları ile "ön soru" (çifte) vetoları ayrıca işaretlenir.
Tarih kuralı
Bir vetonun tarihi, oylamanın fiilen yapıldığı takvim günüdür. Gece yarısını geçen toplantılarda bu gün, toplantı kaydının başlığındaki tarihten farklı olabilir; iki tarih de kayıtta tutulur. Kayıt kimlikleri (ör. V-1950-09-05-1) değişmeyen anahtarlardır; içlerindeki tarih bilgi taşımaz.
Konular ve Türkçe başlıklar
Her veto konudan birine ana konu olarak atanır; bazı vetolar ayrıca başka bir konuya ikincil olarak bağlanır. Konu sayıları yalnızca ana konuyu sayar. Gündem başlıkları sadık Türkçe çevirileriyle verilir; özgün başlık her zaman görünür. Konu ataması ve çeviriler editoryal kararlardır ve gerekçeleriyle kaynak dosyalarda kayıtlıdır.
Genel Kurul tartışmaları
Genel Kurul, 26 Nisan 2022'de kabul ettiği A/RES/76/262 sayılı kararla her vetodan sonra 10 iş günü içinde bir tartışma yapmayı kararlaştırdı. Atlas, bu tarihten sonraki her veto için Konsey'in özel raporunu, tartışmanın toplantı kayıtlarını ve konuşan delegasyon sayılarını gösterir. Konu Genel Kurul'un olağanüstü özel oturumunda görüşüldüyse yalnızca toplantı kayıtları ve kabul edilen kararlar yazılır.
Nedensellik dili
Atlas, bir vetonun belirli sonuçlara "yol açtığını" ileri sürmez. Vetodan sonra yaşananlar, "taslağın engellenmesini izleyen dönemde" çerçevesinde ve yalnızca BM ajanslarının ya da tanınmış bağımsız kurumların yayımlanmış verilerine dayanılarak anlatılır.
Düzeltme ve doğrulama
İki kaynak arasındaki her fark gerekçesiyle bir düzeltme dosyasında tutulur; kodun içine düzeltme gömülmez. Kaynakların ayrıştığı ya da tek başına yetmediği durumlarda ilgili toplantı kaydı açılır: oy dağılımı kayıttaki oylama listesinden sayılır, oylama günü toplantının açılış ve kapanış saatlerinden ve konuşmalardaki zaman ifadelerinden belirlenir. Her sonuç toplantı kaydının sayfa numarasıyla yazılır. Kesin sonuca ulaşılamayan kayıtta tahmin yapılmaz; kayıt "doğrulanıyor" olarak kalır ve nedeni gösterilir.
Kayıtlara eklenen notlar ve düzeltme gerekçeleri Türkçe yazılır ve İngilizceye çevrilir; asıl metin Türkçedir. Çevirilerde belge kodları, sayfa numaraları ve özel adlar değiştirilmez.
Bilinen sınırlar
- Atlas şimdilik yalnızca resmî vetoları içerir. Veto tehdidiyle oylamaya sunulmayan taslaklar ve Konsey'in eylemsizlik vakaları henüz eklenmedi.
- DHL listesiyle referans tablonun uyuştuğu kayıtlar ayrıca toplantı kaydından doğrulanmadı; toplantı kaydına yalnızca iki kaynağın ayrıştığı ya da tek başına yetmediği durumlarda başvuruldu.
- Oy dağılımlarının çoğu referans tablodan alınmıştır.
- Genel Kurul tartışmalarından bazılarının resmî toplantı kaydı henüz yayımlanmadı; bu tartışmalarda konuşmacı sayıları BM Günlüğü özetlerinden alındı ve bazıları Genel Kurul Başkanlığı'nın özetlerinden bir-iki delegasyon farklıdır.
İletişim
İletişim: iletisim@vetoatlas.com. Hata bildirimleri kabul edilir ve düzeltmeler değişiklik günlüğüne işlenir.
Lisans: kod MIT, veri derlemesi CC BY 4.0 (ayrıntılar: LICENSE-DATA) · Veri setinin arşivi: Zenodo, DOI 10.5281/zenodo.23326362